Hoeveel gram koffiebonen heb je per kopje nodig?

Hoeveel koffie er in een kop hoort, is een van die vragen waar iedereen een ander antwoord op geeft. Dat komt doordat het antwoord van je machine afhangt en niet van de koffie. Hieronder staan de drie maten die er zijn, en wat ze je per kop kosten.

Het korte antwoord

Drie machines, drie maten:

Machine	Per kop	Maat
Pistonmachine (espresso)	7 tot 9 gram	voor 25 tot 35 ml
Volautomaat	ongeveer 7 tot 12 gram	instelbaar met de sterkteknop
Filterkoffiezetapparaat	ongeveer 9 gram	60 gram per liter water

Die getallen liggen dichter bij elkaar dan je zou denken. Het verschil zit niet in hoeveel koffie er in gaat maar in hoeveel water er doorheen loopt.

Waarom de verhouding telt en het getal niet

Een espresso van 7 gram op 30 milliliter en een kop filterkoffie van 9 gram op 150 milliliter gebruiken bijna evenveel koffie, maar de een is vijf keer zo geconcentreerd. Dat is het hele verschil tussen die twee dranken: niet de boon, niet de branding, maar de verhouding tussen koffie en water.

Voor filterkoffie is de bruikbare vuistregel daarom 60 gram per liter. Reken dat om naar jouw kan en je hebt je maat. Een kan van 1,2 liter vraagt ongeveer 72 gram; een kan van 1,25 liter ongeveer 75 gram. Dat is fors meer dan de meeste mensen erin doen, en het is verreweg de meest voorkomende reden dat zelfgezette filterkoffie slap smaakt.

Voor espresso is de vuistregel 7 tot 9 gram voor een enkele en 14 tot 18 gram voor een dubbele, met een schot van 25 tot 35 respectievelijk 50 tot 70 milliliter.

Wat de sterkteknop op een volautomaat werkelijk doet

Hier zit de meest bruikbare inzicht van deze pagina. Op vrijwel elke volautomaat, van de Philips 2200 tot de duurdere modellen in onze koopgids, zit een knop of instelling voor de sterkte, meestal met drie tot vijf standen.

Die knop verandert de hoeveelheid bonen die de molen maalt. Hij verandert niet hoeveel water erdoorheen gaat; daar is een aparte instelling voor. Een sterkere kop betekent dus letterlijk meer bonen per kop, en dat is geen smaakinstelling zonder gevolgen maar een verbruiksinstelling.

Praktisch: tussen de laagste en de hoogste stand zit ruwweg het verschil tussen 7 en 12 gram per kop. Dat is een verschil van ongeveer een derde in je bonenverbruik, en over een jaar met twee koppen per dag praat je over enkele kilo's.

De rekensom: wat een kop je aan bonen kost

Dit is de berekening die nergens op een productpagina staat en die je in een minuut zelf maakt: gram per kop, gedeeld door duizend, maal de prijs per kilo.

	Bonen € 18 per kilo	Bonen € 30 per kilo
8 gram per kop	ongeveer 14 cent	ongeveer 24 cent
10 gram per kop	ongeveer 18 cent	ongeveer 30 cent
12 gram per kop	ongeveer 22 cent	ongeveer 36 cent

En andersom: uit een kilo bonen haal je bij 8 gram per kop ongeveer 125 koppen, bij 10 gram 100 en bij 12 gram ongeveer 83.

Twee dingen vallen daaraan op. De sprong van goedkope naar goede bonen kost je ongeveer tien cent per kop, en dat is bij twee koppen per dag zo'n 70 euro per jaar. De sprong van je zuinigste naar je sterkste stand kost bij dezelfde bonen ongeveer acht cent per kop, dus bijna evenveel. Wie op bonenkosten wil letten, kijkt dus net zo goed naar zijn sterkteknop als naar het prijskaartje van de zak.

Hoe je jouw eigen maat vindt

Voor een pistonmachine en voor filterkoffie is er maar één manier: wegen. Een maatschepje meet volume, en koffie verschilt sterk in dichtheid naar gelang de maling en de boon, dus hetzelfde schepje kan van 6 tot 10 gram lopen. Een digitale keukenweegschaal met een tarra-knop is hiervoor het juiste gereedschap, en die kost minder dan een zak goede bonen.

Bij een volautomaat hoef je niets te wegen, want de machine doseert zelf. Wil je weten hoeveel jouw machine gebruikt, doe dan dit: weeg precies 200 gram bonen af, vul het reservoir, en tel hoeveel koppen je eruit haalt tot hij leeg is. Deel 200 door dat aantal en je hebt je gram per kop. Met dat getal kun je de tabel hierboven op je eigen situatie toepassen.

Bekijk actuele prijs· € 22,95

Eindadvies

Hou 60 gram per liter aan voor filterkoffie, 7 tot 9 gram voor een espresso en laat je volautomaat zijn werk doen. Vind je je koffie te slap, verhoog dan eerst de dosering voordat je andere bonen of een andere machine koopt: in verreweg de meeste gevallen zit het daar. En weet dat de sterkteknop op een volautomaat een verbruiksknop is, geen smaakknop zonder rekening. Twijfel je nog tussen machinetypes, lees dan onze afweging tussen pistonmachine of volautomaat.